loading...

Yerin öz oxu ətrafında hərəkəti və onun coğrafi nəticələri

Yer öz oxu ətrafında tam dövrəni 1 sutkaya – 24 saata başa vurur. Bu zaman o, 360° dönür. Yerin ayrı-ayrı coğrafi uzunluqlarında sutkanın müxtəlif vaxtları yaranır. Müxtəlif coğrafi uzunluqlarda sutkanın vaxtını təyin etmək üçün Yer kürəsi saat qurşaqlarına bölünür. Yer kürəsi 1 saat ərzində öz oxu ətrafında 15° dönür (360°:24=15°). Nəticədə hər biri 15°- dən ibarət olan 24 saat qurşağı ayrılır. Hər bir qurşaq daxilində vaxt onun mərkəzindən keçən meridiana görə hesablanır və bütün qurşağa aid edilir. Bu vaxt qurşaq vaxtı adlamr. Əslində, eyni qurşaq daxilində müxtəlif coğrafi uzunluqlarda Günəşin çıxmasına əsasən vaxt fərqi yaranır. Eyni meridian üzərindəki məntəqələrdə vaxt eyni olur və yerli vaxt adlanır.
Qonşu qurşaqlar arasında vaxt fərqi 1 saat olur. Solda yerləşən qurşaq sağdakmdan 1 saat geri qalır və əksinə. Yer kürəsi qərbdən şərqə doğru fırlandığı üçün Günəş şərqə tez çıxır, tez də batır.

1924-cü il Beynəlxalq sazişinə əsasən, ortasından Qrinviç meridianı keçən saat qurşağı 0-cı (eyni zamanda XXIV) saat qurşağı qəbul olunmuşdur. Yerin qərbdən-şərqə fırlanması ilə bağlı şərqə doğru saat qurşaqlarının nömrəsi və müvafiq olaraq yerli vaxt artır. Beləliklə, 0-cı saat qurşağı 7°30/ q.u. ilə 7°30/ ş.u. arasında yerləşir. 7°30/ ş.u. ilə 22°30 ş.u. arasında I, 22°30/ və 37°30/ ş.u. arasında II qurşaq və s. yerləşir. 180°-lik meridian XII saat qurşağının ortasında yerləşir və beynəlxalq vaxt sərhədi adlanır. Belə ki, şərq yarımkürəsindən 180°-lik meridianı kəsərək qərb yarımkürəsinə keçərkən vaxtı bir sutka geri (məsələn 1 yanvardan 31 dekabra) və əksinə çəkmək qəbul olunmuşdur. Quruda saat qurşaqlarının sərhədi heç də bütün hallarda meridianlar üzrə aparılmır. Dövlət və ya vilayət daxilində vaxtdan səmərəli istifadə məqsədilə qurşağın sərhədi müvafiq dövlət və ya vilayət sərhədi üzrə aparılır.
0-cı (XXIV) və XII saat qurşaqları həm şərq, həm də qərb yarımkürələrində, I-XI saat qurşaqları bütövlükdə şərq yarımkürəsində, XIII-XXIII saat qurşaqları bütövlükdə qərb yarımkürəsində yerləşir. Azərbaycan III saat qurşağında yerləşir.

167 baxış
loading...
Admin profil şəkili

Admin

Saytımıza xoş gəlmisiniz. Əziz istifadəçi, saytda olan məlumatları paylaşmağı Unutma !

Bu haqda nə düşünürsən?