loading...

Deputat yazıb-oxuya bilməyən şagirdlər BARƏDƏ: “Şoka düşməyin”

şagird məktəbTələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının (TQDK) ötən ilin yekunlarına dair hesabatında 9 və 11-ci siniflər üzrə 100 nəfər məzunun yazıb-oxuya bilmədiyi qeyd edilib. Bu məlumat ciddi müzakirələrə yol açıb, hətta sensasiya doğurub…

Hesabata əsasən, 11-ci siniflər üzrə Sabirabad rayonunda 6 nəfər, Hacıqabul rayonunda 3 nəfər, Tovuz rayonunda 2 nəfər, Daşkəsən, Gədəbəy, Qazax, Goranboy, İmişli, Astara, Lerik, Yardımlı və Masallı rayonlarının hərəsində 1 nəfər, 9-cu siniflər üzrə Astara rayonunda 12 nəfər, Sabirabad rayonunda 9 nəfər, Lerik rayonunda 8 nəfər, Gədəbəy, Tovuz, Cəlilabad və Masallı rayonmlarının hər birində 4 nəfər, Qazax, Goranboy və Bərdə rayonlarının hərəsində 3 nəfər, Daşkəsən, Şəmkir, Ağstafa, Ağcəbədi, Ağdaş, Yardımlı və Hacıqabul rayonlarının hərəsində 2 nəfər, Qax, Kəlbəcər, Qəbələ, Ordubad, Xızı, Ağdam, Xaçmaz və Cəbrayıl rayonlarının hərəsində 1 nəfər oxuyub-yazmağı bacarmır.
Deputat Nizami Cəfərov bildirib ki, əgər belə faktlar varsa, göstərilməlidir. “Ucqar kəndlərdən, qaçqın və məcburi köçkün uşaqlar arasında nə qədər savadlı şagirdlərimiz var. Hər iki hal var. Amma birindən faciə, o birindən təntənə düzəltmək də olmaz. İkincisi, bu haldan şoka düşməyə ehtiyac yoxdur.

Hesab edirəm ki, yeni yoxlamalar aparılmalıdır. Uşaq məktəbə gəlirsə, öyrənir. Hər halda onlar məktəbdən yayınan uşaqlar olub. Eyni zamanda bu məsələdə valideyn də günahkardır. Məktəb də onlarla yaxından maraqlanmalıdır. Bundan böyük faciə düzəlmək əvəzinə problem araşdırılıb həll edilməlidir. Yoxsa problemin xüsusi olaraq mahiyyətini qoyub, ətrafında söhbət etməyə ehtiyac yoxdur”.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov ümumilikdə bu məsələnin qoyuluşunun yanlış olduğunu qeyd edib. “Biz qəbul prosesini izləsək, görərik ki, sənədləşdirmə onlayn şəraitdə həyata keçirilir.

Oxuyub-yaza bilməyən şagird bu prosesi necə həyata keçirib ki, daha sonra imtahanda iştirak edib. Bundan başqa, imtahan vaxtı TQDK nümayəndələri olur ki, onların əsas işi cavabların doldurulmasına nəzarət etməklə yanaşı, şagirdin özü haqqında informasiya bölümünü də doldurmasını diqqətdə saxlamaqdan ibarətdir. Belə olan halda, necə ola bilər ki, şagirdin ad və soyad yazmadığı vərəq TQDK-ya ötürülüb. Bir də 11 il ərzində məktəbə gedən insanın oxuyub-yaza bilməməsi mümkünsüzdür”.
Təhsil eksperti Şahlar Əsgərov hesab edir ki, bu gün təhsillə bağlı problemlər bütün dünyada var. Ekspertin sözlərinə görə, təkcə qonşu Türkiyədə 7 milyona yaxın insan oxuyub-yazmağı bacarmır. “Bizdə isə bu, 10-15 nəfərlə təhsil sisteminə kölgə salmamalıdır. Bunun üçün müəyyən tədbirlər görülür. Əgər biri kağızını ağ qoyub gedibsə, bu, o demək deyil ki, həmin şagird bilmir. Onunla fərdi söhbət olunsa, o zaman məlum olar ki, o, həqiqətən bilir, ya bilmir.

Bunu bu formada bayraq etmək olmaz. Bu gün dünyanın bütün ölkələrində savadsız, oxuyub yaza bilməyən insanlar var. Ötən ilin sentyabr ayında yayılan məlumata görə, Almaniyada oxuyub–yaza bilməyənlərin sayı 7 milyondur.

Statistikaya görə, təkcə Berlində 320 min nəfər oxuyub-yaza bilmir. Bu sayı azaltmaq məqsədi ilə ölkədə mütəmadi olaraq yeni layihələr həyata keçirilir. Fransada bu rəqəm 2,5 milyondur. Araşdırmalara görə, oxuyub-yazmağı bacarmayan şəxslərin tək olan hərf və kəlmələri oxuduqları, cümlə oxumaqda çətinlik çəkdikləri məlum olub. UNESCO-nun ötən il yaydığı məlumata görə, dünyada 800 milyona yaxın insan oxumağı və yazmağı bacarmır. Açıqlamada bildirilir ki, dünyada çoxu qadın olmaqla 793 milyon insan bu bacarıqdan məhrumdur.

Təşkilat məktəb yaşına çatan 67 milyon uşağın məktəbə getmədiyini, 72 milyon gəncin orta məktəbi bitirmədiyini açıqlayıb. Avropa qitəsində hər 6 kişidən biri yetərincə oxumağı bacarmır. Qonşu ölkələrə nəzər saldıqda isə məlum olur ki, Rusiyada əhalinin 0,6 faizi, Türkiyədə təxminən 5 faizi, İranda isə 15 faizə qədəri oxuyub-yazmağı bacarmır”.

Təhsil problemləri İnstitutun şöbə müdiri İlham Cavadov bildirib ki, təhsil sistemi açıq bir sistemdir. Yəni onun nəticələri heçdə yalnız təhsil sisteminin özündə baş verən hadisələrlə şərtlənmir. Ümumiyyətlə cəmiyyətdə baş verən proseslərlə şərtlənir.

“Mətbuatda 9-11-ci siniflər üzrə 100 nəfər şagirdin oxuyub-yaza bilməməsi barədə söylənən fikirlər inandırıcı deyil. Məlumdur ki, respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin IX və XI siniflərində yekun imtahan mərkəzləşdirilmiş qaydada aparılır. Sual olunur: Əgər 9-11-ci sinif şagirdləri yazıb-oxumağı bilmirsə, onlar həmin sinfə necə gəlib çatıblar? Belə olan halda bir maraqlı fakt diqqəti cəlb edir ki, XI sinif şagirdləri artıq IX sinifdə mərkəzləşdirilmiş imtahanda iştirak ediblər. Əgər həmin şagirdlər IX sinifdə bu imtahandan keçiblərsə, indi XI sinifdə bunlar niyə yazıb-oxuya bilmirlər?

Bu necə ola bilər? İnandırıcı görünməyən bu məlumat dəqiqləşdirilməli, həmin şagirdlərin özlərinə aid olan informasiya yerinin doldurmamasının səbəbi müəyyənləş­diril­məlidir. Buraxılış imtahanlarındakı sorğu blanklarının kodlaşma sisteminə əsaslanmasını nəzərə alsaq, bu proses bir qədər də çətinləşir.

Yaxşı olardı ki, şagirdləri haqqında sosial bilgilər hazır şəkildə onlara verilsin ki, onlar həmin hissəsini doldurmağa əlavə vaxt sərf etməsinlər, orada edilmiş hər hansı səhv onların nəticəsinə təsir göstərməsin. Aparılmış araşdırmalar sübut edib ki, test üsulu ilə qiymətləndirmədə şagirdin, abituriyentin yazılı və şifahi nitqini yoxlamaq, bu barədə müfəssəl məlumat əldə etmək mümkün deyil”.

“Ekonomiks” Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, qıraq yaşayış məntəqələrində uşaqların tez-tez məktəbdən yayınması hamıya məlumdur.
“Bu, bir çox hallarda valideyn tərəfindən olur. Özü hansı yolu tutursa, övladını da buna məcbur edir. Amma həqiqətən yazıb-oxuya bilməmək problemini bütün ölkələrdə axtarsanız tapa bilərsiniz. Avropa, Amerika və sair. Mən Rusiyada 15 il yaşamışam. Orada da istisna deyildi. Təbii ki, problem deyib keçmək olmaz.

Ən azından hər kəs müəyyən bir səviyyədə təhsil almalıdır. Bu gün Azərbaycanın təhsil sistemində fundamental, əsaslı islahatlar aparılır. Düzdür, bu islahatlar çoxlarının gözlədiyi kimi bir neçə il ərzində effekt verəcək islahatlar deyil. Çünki görülməli çox işlər var idi. Aparılan işlər də iri həcmli və məsuliyyətlidir. Əsas odur ki. kurs düzgündür. Ancaq bütün hallarda bir nəfərə qədər də çalışmaq lazımdır ki, bu hal olmasın. Ona görə də təhsillə bağlı görülən əhəmiyyətli işlərin fonunda bu, həll olunmaz problemlər deyil”.

Modern.az

432 baxış
loading...
Admin profil şəkili

Admin

Saytımıza xoş gəlmisiniz. Əziz istifadəçi, saytda olan məlumatları paylaşmağı Unutma !

Bu haqda nə düşünürsən?