loading...

Coğrafiya- Açıq dərs nümunəsi

Coğrafiya VIII sinif
Standart: 1.2.1 Günəş şüalarının Yer kürəsinə düşmə bucağının dəyişməsini hesablayır.
Mövzu: Yerin Günəş ətrafında hərəkətinin coğrafi nəticələri.
Məqsəd: Yerin Günəş ətrafında hərəkətinin coğrafi nəticələrini sadalayır.
Fəsillərin yaranmasını şərh edir.
Günəş şüasının düşmə bucağının dəyişməsini hesablayır.
İş forması: Qruplarla iş, kollektiv iş.
İş üsulu: Əqli hücum, BİBÖ, karusel.
Resurslar: Dərslik , atlas, kompyuter
Motivasiya.

Müxtəlif vasitələrdən (kompyuter, vatman kağızında çəkilmiş qrafikdən) istifadə edərək Yerin Günəş ətrafında hərəkətini nümayiş etdirirəm. (Şəkil 2) Sonra sinfə belə bir sualla müraciət edirəm.

Uşaqlar,Yerin Günəş ətrafında müşahidə etdiyiniz hərəkəti zamanı Yer səthində yaranan coğrafi nəticələr barədə nə bilirsiniz?
Şagirdlərin oxşar və fərqli cavablarını dinləyirəm və BİBÖ cədvəlinin birinci sütununda qeyd edirəm.
Şagirdlərin bu mövzu ilə bağlı nəyi bilmək istədiklərini müəyyənləşdirdikdən sonra onu ikinci sütunda qeyd edirəm. Onu əlavə edim ki, bu mərhələdə mövzu ilə bağlı nələri isə öyrənmək sərbəstliyinin verilməsi ilə bərabər həm də, müəllim dərsin verilmiş məqsədinə çatmaq üçün əlavə suallar verməklə (Fəsillər dəyişdikcə gecə – gündüz saatlarının dəyişmə səbəbi nə ilə əlaqədardır? Günəş şüasının Yer səthinə düşmə bucağı nədən asılıdır?) dərsin məqsədini hədəfə almağı bacarmalıdır.
Bu zaman əlavə vaxt itkisinin də qarşısını almaq olar.
Şagirdlərin mövzu ilə bağlı öyrənmək istədikləri məlumatlar BİBÖ cədvəlinin II sütu-nunda qeyd ediləndən sonra BİBÖ texnikasına əsasən uşaqlar suallarına cavab tapmaq üçün mətində uyğun mövzuları oxuyaraq və yaxud dinləyərək cavabladırmalıdırlar. Bu məqsədlə şagirdlərin maraqlı olduqları məlumatları tədqiq etmək üçün onları qruplara bölmə texnikasından istifadə edərək qruplara bölürəm. Sonra isə qruplara iş vərəqələri paylayıram. İş vərəqini paylamaqla bərabər onlara tədqiqat zamanı lazım ola biləcək uyğun mövzunun bölmələrini təqdim edir, əyani vəsait və texniki vasitələrdən istifadə üçün şərait yaradıram. Qrup daxilində karusel texnikasından istifadə edərək suallara cavab yazmalı olduğunu bildirirəm .Bu iş üsuluna əsasən iş vərəqində olan hər hansı sualdan birini qrup daxilindəki şagirddən hər biri götürərək işləyir. Sonra isə hər şagird işlədiyi sualı bitirdikdən sonra özündən sağdakı qrup yoldaşına verməklə suallara təkrar cavab verməmək şərti ilə lazım gələrsə əlavələr edirlər
 
Qruplara aşağıdakı iş vərəqlərini təqdim etdim.
I iş vərəqi .

 

 
III iş vərəqi .
 
1) Sentyabrın 23 -də Yerin Günəş ətrafında tutduğu mövqe nəticəsində hansı coğrafi nəticələr yaranar ?
 
_Günəş şüasının ekvator xəttinə 900 bucaq altında düşməsi ( zenitdə olması ) nəticəsində hansı coğrafi nəticələr yaranar ?
 
_Bu tarixdə gecə – gündüz saatlarının uzunluqları necə dəyişir?
 
_ Sentyabrın 23 -dən sonra günəşin zenitdə olması hansı enliyə tərəf yerini dəyişir?
 
2) Bakı şəhərinə Günəş şüası 60°bucaq altında düşdüyü zaman Günəş hansı enlikdə zenitdə olar ?

 

3)Qış gündönümü günü verilən məntəqələrdən hansında ən uzun gündüz və ən qısa gecə olar ?
V iş vərəqi
 
1) Yer səthinin müxtəlif dərəcədə işıqlanması nəyə səbəb olur?
 
_Tropik, mülayim və qütb işıqlanma qurşaqlarının hansı xüsusiyyətləri var ?
 
2) Verilən məntəqələrdən hansılarında Günəş uyğun olaraq ildə bir və iki dəfə zenitdə olur, hansılarında isə heç vaxt zenitdə olmur?
3) Verilən hansı məntəqələrdə Günəş ildə bir dəfə çıxır ildə bir dəfə isə batır?
Sagirdləri maraqlandıran sualların tədqiqinə ayrılan vaxt başa çatdıqdan sonra qruplar iş vərəqini lazımı ardıcıllıqla və təqdimat qaydalarına uyğun olaraq təqdim edirlər.
 
Təqdimat zamanı digər şagirdlərə onlar üçün maraqlı və qaranlıq qalan məlumatları suallar verərək öyrənməyə şərait yaradıram.
 
İnformasiyanın müzakirəsi
 
Bu mərhələdə əsas məqsəd tədqiqat sualına cavab tapmaq üçün başlıca əlaqəni üzə çıxarmaq ,uşaqların əldə etdiyi pərakəndə faktlar yığını arasında birləşdirici ideyanı və ya qanunauyğunluğu aşkar etməkdir. Bu məqsədlə uşaqlara aşağıdakı suallarla müraciət edərək onların ayrı-ayrılıqda qrup şəklində əldə etdikləri məlumatları ümumi şəkildə diskussiya formasında müzakirə etmək lazımdır.
 
1) İl ərzində Günəş şüalarının düşmə bucağının dəyişməsinin Yer səthində gecə – gündüz saatlarının uzunluğunun dəyişməsi ilə hansı əlaqəsi var?
 
2) Yerin xəyali oxunun meylli olması Yerin Günəş ətrafında hərəkəti zamanı yaranan coğrafi nəticələrlə hansı əlaqəsi var ?
 
3) Günəşin zenitdə olduğu enliklə, zenitdə olmadığı enliklərin, gecə-gündüzün adi növbələşdiyi enliklər ilə növbələşmədiyi enliklərin mövcud olmasının Yerin il ərzində işıqlanması ilə hansı əlaqəsi var?
 
Nəticə və ümumiləşdirmə
 
Yerin Günəş ətrafında hərəkəti zamanı yaranan coğrafi nəticələri hansı ümumi ideya birləşdirir sualını verməklə şagidlərin əvvəlki mərhələdə qeyd edilmiş bütün fikirlərini bir ideya halında birləşdirməyə və ümumiləşdirməyə sövq edirəm.
 

Ümumiləşdirmədən sonra formalaşmış ideyanın tədqiqat suallarına cavab verməsini müəyyənləşdirirəm və BİBÖ cədvəlinin üçüncü sütununda qeyd edirəm.

Sonra aşağıdakı ev tapşırığını verərək dərsi yekunlaşdırıram. Yerin xəyali oxu orbit müstəvisinə 900 meylli olsa idi hansı coğrafi nəticələr yaranırdı?
 
Ülfət Həsənov,
Cəbrayıl rayon 8 nömrəli tam orta məktəbində coğrafiya müəllimi
1. 267 baxış
loading...
Admin profil şəkili

Admin

Saytımıza xoş gəlmisiniz. Əziz istifadəçi, saytda olan məlumatları paylaşmağı Unutma !

Bu haqda nə düşünürsən?