loading...

100 illik riyazi problemi həll edən dahi riyaziyyatçı

Qriqori PerelmanQriqori Perelman 1966-ci ildə Leninqradda yəhudi ailəsində doğulmuşdur. Onun atası Yakop mühəndis-mexanik idi,1993-cü ildə İsrailə emiqrasiya etmişdir. Anası Lubov Leybovna Sankt-Peterburqda qalıb riyaziyyat müəllimi işləmişdir. Alimin anası skripka ifa edə bildiyindən, məhz o gələcək riyaziyyatçıda klassik musiqiyə həvəs oyatmışdır. 1982-ci ildə Budapeştdə keçirilən Beynəlxalq riyaziyyat olimpiadasında sovet məktəblilərinin komandasının tərkibində iştirak edən Perelman bütün məsələləri tam həll ederək qızıl medal qazanmışdır. Perelman Leninqradda 239 saylı fizika-riyaziyyat təmayüllü məktəbi bitirmişdi. Perelman yaxşı stolüstü tennis oynayırdı, musiqi məktəbinə gedirdi. O, imtahansız Leninqrad Dövlət Universitetinin Mexanika-Riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Fakültə, şəhər və ümumtələbə olimpiadalarının qalibi olmuşdur. Bütün illəri “əla” qiymətlərlə qutarmışdı. Dərsləri əla oxuduğuna görə Lenin təqaüdü qazanmışdı. Universiteti bitirdikdən sonra V. A. Steklov adına riyaziyyat institutunun aspirantı olan Qriqori 1990-cı ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edir. Müdafiədən sonra həmin institutda baş elmi işçi vəzifəsində çalışmağa başlayır. Qriqori bu illər ərzində həm də ABŞ universitetləri ilə əməkdaşlıq edərək elmi mühazirələr oxuyur. ABŞ-da elmi konfranslarda fəal iştirak edən riyaziyyatçı, müasir riyaziyyatın ən önəmli problemlərindən olan “Puankare hipotezi”nin həlli ilə də məhz burada məşğul olur.
Özünü tamamilə elmə həsr edən Perelmanın qapalı həyat tərzi anasını narahat etməyə başlayır. Xanım Leybovna bir neçə dəfə oğlu ilə onun şəxsi həyatı barədə danışmağa cəhd edir. Lakin gənc alim hər dəfə bu mövzudan qaçaraq söhbəti isterik həddə qaldırır. İş prosesləri istisna olmaqla, qadınlarla heç bir münasibət qurmayan Qriqorinin davranışları onu tanıyanlar və iş yoldaşları arasında müxtəlif şayiələrin yaranmasına səbəb olur. Dəfələrlə anası ilə bu mövzu ətrafında mübahisə edən Qriqori otağına çəkilib qapını bağlayır, saatlarla bayıra çıxmırdı. Oğlunun hər an intihar edə biləcəyindən qorxan ana, Qriqoriyə qapını açması üçün yalvarır, cavab eşitmədikdə, dostlarına zəng edib ana-balanı bu vəziyətdən xilas etmələrini xahiş edirdi.Qriqori Perelman riyaziyyat Bu söhbətlərə görə Qriqori İsraildə yaşayan atasının dəvətlərindən boyun qaçırır, məlum mövzunun ortaya gəlməsindən çəkinirdi.
Şəxsi həyatında mürəkkəb ziddiyyətlərin olmasına baxmayaraq, Qriqori Pelerman elmdə sürətlə uğur qazanırdı. Yeri gəlmişkən, Perelmanın dahi işlərindən biri də fəzanın üçölçülü olması haqda idealist təsəvvürləri riyazi yolla sübuta yetirməsidir.
Asket həyatı yaşayan Qriqori yuxarıda xatırlatdığımız kimi beynəlxalq mükafatlardan imtinası ilə məşhurdu.

Hazırda Perelman Kupçində anası ilə birlikdə yaşayır, qapalı həyat sürür.

Elmi töhfələri

1994-cü ildə ruh teoremini isbat edir. Leninqrad həndəsə məktəbinin təmsilçisi olaraq, Riççi axınlarının analizi üçün Leninqrad nəzəriyyesi olan Aleksandrov fəzasını tətbiq etmişdir. 2002-ci ildə Perelman öz məqaləsində ilk dəfə 1904-cü ildə fransız riyaziyyatçısı, fizik və filosofu Anri Puankare tərəfindən formula edilən məşhur Puankare hipotezinin xüsusi halı olan “həndəsələnən” Uilyam-Törston hipotezinin doğrulunu isbat etmişdir. Alim tərəfindən məqalədə Riççi axınlarının öyrənilməsi metodu Hamilton-Perelman teoremi adını almışdır.

Nailiyyətləri

1996-ci ildə Avropa Riyaziyyat Cəmiyyəti tərəfindən gənc riyaziyyatçılar üçün nəzərdə tutulumuş təqaüdə layiq görülmüş, lakin bundan imtina etmişdir.

2006-cı ildə Qriqori Perelmana Puankare hipotezini həll etdiyinə görə Filds medalı ilə təltif edimiş,lakin o bu mükafatdan da imtina etmişdir. 2006ci ildə Science jurnalı Puankare teoreminin isbatını “ilin naliyəti ” (“Breakthrough of the year”)adlandırmışdı.Bu riyaziyyat sahəsində bu ada layiq görülmüş ilk işdi.

2007-ci ildə Britaniyanın The Daily Telegraph qəzeti “Hazırda yaşayan 100 ən ağıllı insan” siyahısını dərc etmişdir. Qriqori Perelman siyahıda 9-cu yer tutur.

Qeyd edək ki, Perelman Puankare teoremi ilə bağlı gördüyü işlər rəsmi şəkildə qəbul edilməmişdi. 4 il ərzində aparıcı mütəxəssislər tərəfindən onun işləri yoxlandıqdan sonra heç bir səhv aşkar edilmir. 22 avqust 2006-cı ildə Perelmana Filds mükafatı verilsə də, o mükafatı almaqdan və jurnalistlərlə danışmaqdan imtina etmişdi.

Ən maraqlısı

Ən maraqlısı: məşhur Hollivud rejissoru, “Titanik” filminin yaradıcısı məşhur Ceyms Cameron dahi riyaziyatçı haqda sənədli film çəkməyi planlaşdırıb. Lakin İsrailli jurnalist Aleksandr Zabrovskinin dediyinə görə, əfsanəvi riyaziyyatçını hələ də tapa bilmirlər…  /news.lent.az/

387 baxış
loading...
Admin profil şəkili

Admin

Saytımıza xoş gəlmisiniz. Əziz istifadəçi, saytda olan məlumatları paylaşmağı Unutma !

Bu haqda nə düşünürsən?